معرفی سد زاینده رود

فهرست مطالب

سد زاینده رود
سد زاینده‌رود اصفهان‌ بر روی رودخانه زاینده‌رود اصفهان ساخته شده‌است. این سد که در سال ۱۳۴۹ مورد بهره‌برداری قرار گرفت، در فاصلهٔ ۱۱۰ کیلومتری غرب اصفهان در شهرستان چادگان اصفهان احداث شده‌است.

مقدمه

سد زاینده‌ رود اصفهان‌ بر روی رودخانه زاینده‌رود اصفهان ساخته شده‌است. این سد که در سال ۱۳۴۹ مورد بهره‌برداری قرار گرفت، در فاصلهٔ ۱۱۰ کیلومتری غرب اصفهان در شهرستان چادگان اصفهان احداث شده‌است. از اهداف ساخت سد زاینده‌رود می توان به تولید سالیانه ۲۵۰ میلیون کیلووات ساعت انرژی برق‌آبی، کنترل سیلاب‌های فصلی، تنظیم آب کشاورزی مورد نیاز ۱۰۰ هزار هکتار از اراضی کشاورزی پایین دست اشاره کرد.

 

موقعیت جغرافیایی

 

مشخصات رودخانه زاینده رود

مشخصات رودخانه زاینده رود

طول رودخانه زاینده رود تا ورودی دریاچه در ارتفاع 2059 متر حدود 45 کیلومتر
طول دریاچه حدود 32 کیلومتر
عرض دریاچه متغیرتا 5 کیلومتر
بلندترین نقطه حوزه:(کوه کاربوش) 4300 متر
پست ترین نقطه دریاچه:(بستر رودخانه در محل سدزاینده رود)  1975 متر
مساحت حوزه 413  کیلومترمربع
پست ترین نقطه حوزه آبریز (ورزنه ) درکنار باتلاق گاوخونی 1450   متر

 

مشخصات سد

بیشینهٔ حجم مخزن، ۱٬۴۷۰ میلیون متر مکعب و حجم مفید آن ۱٬۰۹۰ میلیون مترمکعب و همچنین مساحت دریاچهٔ سد، ۵۴ کیلومتر مربع در تراز حداکثر می‌باشد.

 

مشخصات عمومی سد زاینده رود

مشخصات عمومی  سد زاینده رود

رقوم تاج ازسطح دریا

 2063   متر
 حداکثر ارتفاع از سنگ پی          100  متر
حداکثر ارتفاع از بستر زاینده رود           88 متر
طول تاج           450  متر
ضخامت در قوس تحتانی                     28.72  متر
ضخامت در قوس فوقانی                     6.50 متر
حجم بتن ریزی، شامل بتن ریزی دیواره های حفاظتی 535000  متر مکعب
حجم پی کنی                                     300000 متر مکعب
حداکثر رقوم سطح مخزن (در حالت عادی) از سطح دریا 2095 متر
حداکثر رقوم سطح مخزن  (در مواقع طغیان زاینده رود از سطح دریا) 2063 متر
حجم مخزن در رقوم 2095 1250 میلیون متر مکعب
حجم مفید مخزن 1090 میلون متر مکعب
مساحت سطح مخزن در رقوم 2095 سد تنظیم کننده 48 کیلومتر مربع
رقوم آستانه سرریز از سطح دریا 1968.50 متر
حداکثر ارتفاع از سنگ پی 14 متر
حداکثر ارتفاع از بستر زاینده رود  10 متر
حجم بتن ریزی 29000 متر مکعب

سد زاینده رود

 

تخلیه کننده های طغیان

دو دهانه ورودی تخلیه کننده طغیان بلافاصله در زیر تاج سد واقع شده است.تخلیه کننده طغیان مرکب از دو قسمت  بهم چسبیده است هر کدام از یک آستانه ‹‹ کریگر›› منتهی به یک کانال با شیب فوق العاده تند و یک کانال انتهائی با شیب رو به بالا تشکیل شده اند.

هدف از ساختن قسمت اخیر خنثی کردن نیروی آب های تخلیه شده و پرتاب آنها بداخل بستر زاینده رود و به فاصله دور از پای سد است.

تخلیه کننده طغیان دارای دو ورودی مشابه به ابعاد 10.75 * 10.5 متر است که آستانه آنها در رقوم 2052.50 متر قرار دارد و هر کدام قادر هستند حداکثر 750 متر مکعب سیل را تخلیه نمایند.

این ورودی ها توسط دریچه قطاعی باز و بسته می گردند.

 

آبگیرهای تحتانی 

آبگیر های تحتانی به منظور تأمین آب مورد نیاز کشاورزی در بستر زاینده رود در مواقعی که نیروگاه برق آبی سدزاینده رود احتمالاً متوقف است و همچنین کنترل آب اندازی پشت مخزن سد در نظر گرفته شده اند.

آبگیرهای تحتانی از دو مجرا شامل لوله هائی به قطر 3 متر تشکیل شده اند که در قسمت ورودی دارای دو دریچه محافظ کشوئی به ابعاد 3.5متر * 2.6 متر و در سمت خروجی دارای دو دریچه تنظیم کننده قطاعی به ابعاد 2.5 متر*2 متر می باشند.

حداکثر بده هر یک از این آبگیرها 190 متر مکعب در ثانیه می باشد.

 

نیروگاه برق آبی سد زاینده رود

نیروگاه برق آبی به منظور تأمین قسمتی از برق مورد نیاز شبکه احداث شده است .کار این نیروگاه شبانه روزی است و بده های متفاوتی را در بستر زاینده رود جاری می سازد و چون میزان آب خروجی از توربین ها در شبانه روز متغیر می باشد لذا سد تنظیم کننده در فاصله چهار کیلومتری پایاب سد اصلی بنا شده است تا بتوان بطور یکنواخت آب مورد نیار پایین دست سد را تأمین کرد.

  • تولید روزانه نیروگاه تابع مقدارآب مورد نیاز پایین دست می باشد که توسط معاون بهره برداری شرکت ابلاغ می گردد.
  • نیروگاه بلافاصله در پایاب سدزاینده رود قراردارد و به سه دستگاه توربین فرانسیس با محور قائم مجهز است.
  • مقدار آب مصرفی هر یک از سه توربین در بار کامل و ارتفاع ریزش اسمی 71.50 متر برابر با 30.5 متر مکعب در ثانیه می باشد.
  • توربین ها به ژنراتورهائی که مشخصات اصلی آنها بشرح زیر است متصل اند:
قدرت در رژیم دائم   18.4 مگاوات
ضریب قدرت   8
قدرت ظاهری   23 مگاولت آمپر
ولتاژ ژنراتور    10.6 کیلووات
فرکانس 50 هرتز
دور 300 دور در دقیقه
  • هر مولد مستقیماً به ترانسفورماتوری که فشار الکتریکی را از 10.6 کیلوولت به 63 کیلوولت افزایش میدهد متصل  است.
  • ترانسفورماتور ها از طریق پست خروجی که در بالای برآمدگی طرف چپ سد قرار دارد به خط هوائی انتقال نیرو و سپس به شبکه سراسری برق وصل می گردد.
  • کنترل توربین ها و ژنراتورها و همچنین کلیه دریچه های سد اصلی و سد تنظیمی از اطاق فرمان نیروگاه عملی می شود.

 

سد زاینده رود

 

سد تنظیم کننده

سد تنظیم کننده تقریباً درچهارکیلومتری پایاب سد اصلی  بر روی رودخانه زاینده رود ساخته شده است. ظرفیت  مفید این مخزن 1450000  متر مکعب است.

این سد متشکل از یک قسمت بتونی سرریز به ارتفاع 14 متر و طول 120 متر و دو کانال مجهز به دریچه های قطاعی به ابعاد 2.40 متر * 2 متر که قابلیت مانور بوسیله ‹‹ سروموتور›› های روغنی را دارا است می باشد.

 

مخزن سد تنظیم کننده

مخزن سد تنظیم کننده
حداقل رقوم سطح مخزن از سطح دریا 1964  متر
حداکثر رقوم سطح مخزن  (در مواقع طغیان زاینده رود ) از سطح دریا 1971.50  متر
حجم کل مخزن در رقوم 1968.50 از سطح دریا 2 میلیون متر مکعب
حجم مفید مخزن 1.45 میلیون  متر مکعب

 

هیدرولوژی و تخلیه رودخانه

هیدرولوژی و تخلیه رودخانه
بده متوسط سالیانه رودخانه 38 متر مکعب در ثانیه
مساحت حوزه آبریز 4200 کیلومتر مربع
حجم کل آب سالیانه رودخانه 1208 میلیون متر مکعب
ظرفیت تخلیه کننده طغیان (در رقوم 2063 سطح مخزن) 1500 متر مکعب در ثانیه
 ظرفیت تخلیه آبگیرهای تحتانی (در رقوم 2063 سطح مخزن ) 380 متر مکعب در ثانیه

 

نیروگاه برق آبی سدزاینده رود

نیروگاه برق آبی سدزاینده رود

توربین فرانسیس با محور قائم 3 واحد
آلترناتور 23000 کیلوولت آمپری 3 واحد
قدرت نصب شده 55200 کیلووات

 

موجودات آبزی و غیر آبزی سد زاینده رود

  1. کپور
  2. شیرماهی
  3. ساردین
  4. فیتوفاک
  5. قزل‌آلا
  6. خرچنگ
  7. مار
  8. شغال
  9. خرگوش
  10. روباه
  11. عقرب
  12. انواع پرندگان آبزی و شکاری
  13. گرگ

 

منبع: آب منطقه‌ای اصفهان